Dlaczego pszczoły potrzebują roślin jesienią
Pszczoły jesienią stanowią się przed zimą i muszą zebrać maksymalnie nektaru oraz pyłku w ostatnich miesiącach roku. Foraging (zbieranie pokarmu) w październiku i listopadzie to krytyczny czas – każda pszczoła robotnica pracuje nad uzupełnieniem magazynów miodu i pergi, które pszczoły będą konsumować przez kolejne sześć zimowych miesięcy. Według Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach, brak dostępnych źródeł nektarowych na przełomie września i listopada zmusza pszczoły do większego wysiłku energetycznego, co osłabia ich kondycję przed hibernacją. Rośliny miododajne kwitnące jesienią są niezbędne nie tylko dla pszczoły miodnej, ale także dla dzikich pszczół i bumbli przygotowujących się do szybkiego schłodzenia się (torpor).
Wrzos – królowa jesiennych kwiatów dla pszczół
Wrzos zwyczajny (Calluna vulgaris) to najniezawodniejsze źródło nektaru i pyłku dla pszczół jesienią, kwitnący od lipca aż do pierwszych przymrozków w grudniu. Rodzina ericaceae obejmuje kilkadziesiąt gatunków i odmian, ale gatunki o krótkiej nazwie Erica gracilis oraz Calluna vulgaris dominują w ogrodach europejskich. Wrzos produkuje nektaronośliny rozmieszczone wewnątrz każdego kwiatuszka, co przyciąga pszczoły przez wiele godzin dziennie. Polska pszczelnica amatorska coraz chętniej sięga po wrzosy do swoich ogrodów – nektarologia (nauka o nektarze) potwierdza, że z hektara wrzosu średnio zbiera się od 30 do 80 kilogramów miodu, w zależności od warunków pogodowych.
Jakie odmiany wrzosu wybrać do ogrodu
- Calluna vulgaris 'Wickwar Flame’ – wysokość 50-70 cm, kwiaty łosościowo-żółto-pomarańczowe, okres kwitnienia wrzesień-listopad, niezwykle atakcyjna dla pszczół jesienią
- Erica gracilis – zwarta, kwitnąca intensywnie różowymi kwiatkami, wysokość 30-40 cm, kwitnąca od sierpnia do grudnia, idealna do pojemników i rabat przednich
- Calluna vulgaris 'Golden Feather’ – liście o złotawym zabarwieniu, białe kwiatki, wysokość 40-60 cm, sezon kwitnienia wrzesień-listopad, łączna atrakcyjność estetyczno-pszczelna
- Szanta (Eryngium) – wysokość 60-100 cm, fioletowo-niebieskie kwiatki, kwitnie sierpień-październik
- Sobótka (Sedum) – różne odmiany, 30-60 cm wysokości, różowo-czerwone kwiatki, kwitnie wrzesień-listopad
- Jesionka (Aster novi-belgii 'Purple Queen’) – specjalistyczne odmiany astrów już wymienione wyżej
- Huśtawnica (Patriot) – rzadka, ale cenna dla jesiennych pszczół, różowe kwiatki, kwitnie październik-listopad
- Złocień (Anthemis) – żółte kwiatuszka, kwitnie daleko w jesień, wysokość 40-70 cm
Nawłoć – pokarm dla pszczół na przełomie sezonu
Nawłoć zwyczajna (Solidago virgaurea) i nawłoć nowojorska (Solidago canadensis) to wysokie kwitnące w październiku i listopadzie rośliny miododajne, stanowiące główny pokarm dla pszczół w najbardziej krytycznym okresie. Nawłoć zwyczajna rozrasta się do 80-100 cm wysokości, o cienkich łodyżkach i drobnych żółtych kwiatuszkami zgrupowanymi w wiechach. Nawłoć nowojorska dorasta do 120-150 cm i kwitnie nieco wcześniej, w wieku dwóch lat. Obie odmiany są nektarononośne i pyłkonoślne – pszczoły oblepiane są żółtym pyłem już po kilkudziesięciu minutach na polu nawłoci. Wbrew popularnym mitom nawłoć nie powoduje alergii – to gruboziarny pył transportowany przez owady, a nie drobny pył rozprzestrzeniany przez wiatr.
Astry jesienne – tęcza barw dla pszczół i motyli
Astry jesienne (Aster novi-belgii i Aster dumosus) to gatunek pozycjonujący się na przełomie września i października, dostarczając pszczołom oraz motylom motyla paziuka (Vanessa atalanta) obfitego nektaru pod koniec sezonu. Rośliny miododajne z rodziny Asteraceae wytwarzają drobne, gęste kwiatuszki o średnicy 1,5-3 cm. Popularne odmiany to 'Crimson Brocade’ (50-70 cm, karminowo-czerwone) oraz 'Herbstprinzessin’ (40-60 cm, różowo-purpurowe). Astry kwitnące jesienią mogą dawać pokarm przez sześć, a czasem osiem tygodni, jeśli jesień będzie łagodna i bez przemarznięć.
Inne rośliny miododajne kwitnące jesienią
Poza tą triumfwiralną trójcą istnieje kilka dodatkowych gatunków wartych uwzględnienia w ogrodzie przyjaznym pszczołom:
Jak sadzić rośliny jesienne dla pszczół
Proces sadzenia roślin miododajnych jesienią wymaga dokładnego przygotowania i dokładności:
Pielęgnacja roślin jesiennych – podlewanie i nawożenie
Podlewanie w okresie jesiennym zależy od opadów atmosferycznych – jeśli pada deszcz co dwa-trzy dni, dodatkowe podlewanie nie jest konieczne; w suchej jesieni podlewaj 1-2 razy tygodniowo, aż do nasycenia gruntu. Przeprowadź test wilgotności – wetnij glebę na głębokości 5 centymetrów; jeśli jest wilgotna, czekaj na następny dzień; jeśli sucha, podlewaj natychmiast.
Zastosuj zasady podlewania aby zapoznać się z precyzyjnymi technikami. Nawożenie w jesieni jest drugorzędne – w lipcu i sierpniu użyj słabego, wieloskładnikowego nawozu (1:1:1, azot-fosfor-potas) w połowie zalecanej dawki. Od września unikaj nawozów bogatych w azot, ponieważ stymulują miękkiej wzrost, podatny na przemarznięcia. Zamiast tego wspomóż rośliny potasem i magnezem – magnez wzmacnia odporność komórek na mróz.
Kalendarz sadzenia roślin dla pszczół – sierpień do listopada
Ile czasu kwitnąć będą rośliny w Twoim ogrodzie
Znaczenie tego nakładania się okresów kwitnienia: rośliny miododajne kwitnące jesienią gwarantują ciągły dostęp do nektaru przez min. trzy miesiące. Gdy wrzos zanika w grudniu, nawłoć i astry już zakończyły swój cykl. Ta sekwencja naturalna pozwala pszczołom na równomierne zbieranie pokarmu bez dni „głodowych”.
Jakie warunki glebowe i oświetlenie dla wrzosu, nawłoci i astr
Przygotuj glebę kwaśną dla wrzosu – jeśli pH twojej gleby wynosi powyżej 6,0, dodaj siarkę (100-150 gram na metr kwadratowy) lub sypki torf ogrodniczy (20-30 procent objętości gruntu). Wrzos jest wrażliwy na wapń i nie toleruje gleb zasadowych. Nawłoć i astry tolerują szerszy zakres pH – mogą rosnąć zarówno w glebie neutralnej, jak i lekko zasadowej, pod warunkiem że gleba jest przepuszczalna i nie zalegająca wodą. Wszystkie trzy gatunki wymagają pełnego słońca przez minimum sześć godzin dziennie – cień zmniejsza wydajność nektarowania i spowalnia wzrost.
Redakcja zapytajogrodnika.pl to zespół autorów specjalizujących się w temacie: ogrodnictwo – portal poradnikowo-faq dla właścicieli ogrodów, działkow. Przygotowujemy konkretne, sprawdzone i aktualne treści, które realnie pomagają naszym czytelnikom.