**Rabarbar** (Rheum rhabarbarum) sadzi się we wrześniu i październiku lub w marcu i kwietniu. Pąki wierzchołkowe mają leżeć 2-3 cm pod powierzchnią gleby, a rośliny stać co 80-100 cm. Karpę dzieli się co 5-6 lat. Łodygi zrywa się od trzeciego sezonu, do końca czerwca. Liście są trujące i nie wolno ich jeść.
Stanowisko i gleba dla rabarbaru
Rabarbar to bylina warzywna, która rośnie w jednym miejscu kilka lat, dlatego stanowisko wybiera się raz i na długo. Najlepsze jest słoneczne lub półcieniste, z głęboką, próchniczną, wilgotną, ale przepuszczalną glebą. Sadzonkę trzeba posadzić z dala od drzew, bo ich korzenie zabiorą wodę.
Jakie stanowisko lubi rabarbar?
Rabarbar najlepiej plonuje w pełnym słońcu lub półcieniu. Liście dorastają do kilkudziesięciu centymetrów, a karpa po kilku latach zajmuje sporo miejsca. Przy wyborze miejsca sprawdź kilka rzeczy:
- Odległość od drzew i dużych krzewów - im dalej, tym mniejsza konkurencja o wodę i składniki.
- Brak zastoisk wody - w zalewanym miejscu karpa gnije, zwłaszcza zimą i wczesną wiosną.
- Osłona od najsilniejszego wiatru - duże liście łatwo się łamią.
- Dostęp do wody z konewki lub węża, bo w suszy rabarbar wymaga regularnego podlewania.
- Miejsce poza zasięgiem dzieci i zwierząt, które mogłyby sięgnąć po liście.
Jaka gleba jest odpowiednia dla rabarbaru?
Odpowiednia jest gleba głęboka, próchnicza i wilgotna, o odczynie zbliżonym do obojętnego. Dobrze znosi gleby gliniasto-piaszczyste, ale dopiero po wzbogaceniu kompostem. Na ciężkiej, mokrej glinie zrób podwyższony zagon, a lekką piaszczystą ziemię wzmocnij kompostem i ściółką, bo szybko wysycha.
Które odmiany wybrać?
Odmiany różnią się przede wszystkim barwą łodyg i smakiem. Zestawienie dwóch popularnych:
| Odmiana | Barwa łodyg | Charakter |
|---|---|---|
| 'Victoria' | zielone z czerwonym rumieńcem u nasady | łagodniejszy, kwaskowaty smak, często uprawiana w ogrodach |
| 'Holsteiner Blut' | intensywnie czerwone | wyrazista barwa, dobra do deserów i kompotów |
Sadzenie rabarbaru - termin i głębokość
Rabarbar sadzi się jesienią, we wrześniu i październiku, aż do pierwszych przymrozków, lub wiosną, w marcu i kwietniu. Rozstaw to 80-100 cm, a pąki wierzchołkowe mają znaleźć się 2-3 cm pod powierzchnią. W pierwszym roku nie zbiera się łodyg, w drugim tylko kilka, a pełny zbiór zaczyna się od trzeciego sezonu.
Jesień daje roślinie czas na zakorzenienie, a wiosną ruszy szybciej. Szersze porównanie terminów znajdziesz we wpisie o tym, czy sadzenie jesienne czy wiosenne lepiej sprawdza się u różnych roślin. Najczęstszy błąd to zbyt głębokie sadzenie: pąk zasypany głęboko gnije i roślina nie rusza.
Sadzonki, nasiona czy doniczka?
Najpewniejsza jest sadzonka z kłączem lub część karpy z pąkiem. Z nasion rabarbar też urośnie, ale rośliny wychodzą niejednorodne, nie zachowują cech odmiany, a do pierwszego zbioru jest dłuższa droga. Porównanie:
- Sadzonka z kłączem lub część karpy - szybki start, znana odmiana, zbiór od trzeciego sezonu.
- Nasiona - tańsza metoda, ale rośliny różnią się barwą i wigorem, a odmiana się nie powtarza.
- Duża doniczka lub skrzynia, kilkadziesiąt litrów - możliwa na tarasie, wymaga regularnego podlewania, a zbiór jest skromny.
- Gruntowa karpa z działu ogrodniczego - dobra, gdy nie masz od kogo dostać fragmentu karpy.
Przygotowanie dołu i nawożenie organiczne
Wykop dół szerszy i głębszy niż bryła korzeniowa. Spód rozluźnij, wymieszaj ziemię z kompostem, posadź sadzonkę i obficie podlej. Na koniec rozłóż ściółkę z kory lub kompostu, nie przykrywając pąka. Obornik stosuj ostrożnie i wyłącznie dobrze przekompostowany, a zasady opisuje wpis o tym, jak stosować obornik w ogrodzie. Zasada przy nawożeniu organicznym brzmi: mniej niż więcej.
- Wykop dół o szerokości i głębokości około 40-50 cm.
- Wymieszaj ziemię z dojrzałym kompostem.
- Ustaw sadzonkę tak, by pąk był 2-3 cm pod powierzchnią.
- Zasyp ziemią i lekko ugnieć wokół korzeni.
- Podlej obficie i ułóż warstwę ściółki.
Podział karpy rabarbaru jesienią
Karpę rabarbaru dzieli się co 5-6 lat lub wtedy, gdy łodygi cienieją, a środek karpy zamiera. Najlepszy termin to wrzesień i październik albo wczesna wiosna, przed rozwojem liści. Zasady są podobne do tych w tekście o tym, jak dzielić kępy bylin.
Kiedy dzielić karpę?
Tak, podział jest konieczny po kilku latach, bo stara karpa się zagęszcza i słabnie. Sygnały, że czas na zabieg:
- Łodygi są coraz cieńsze mimo prawidłowego podlewania.
- Środek karpy zamiera lub jest zdrewniały.
- Rośliny rosną w tym samym miejscu od 5-6 lat.
- Powstaje wiele drobnych pąków zamiast kilku silnych.
- Karpa zrobiła się za duża jak na przeznaczone jej miejsce.
Podział wiosną też jest możliwy, ale zrób go wcześnie, zanim liście się rozwiną.
Podział karpy krok po kroku
Całość zajmuje około godziny na jedną karpę. Oto kolejność:
- Podkop karpę widłami i wyjmij ją z ziemi w całości.
- Strząśnij glebę, żeby zobaczyć pąki.
- Potnij karpę ostrą łopatą na kawałki, z których każdy ma 1-2 pąki i kawałek korzenia.
- Zachowaj zdrowe części z zewnętrznej strony karpy, a starą zdrewniałą część ze środka usuń.
- Posadź kawałki od razu w dołach z kompostem, w rozstawie 80-100 cm.
- Podlej obficie i okryj ściółką.
W pierwszym sezonie po podziale nie zbieraj łodyg. Karpa musi się odbudować, a wcześniejszy zbiór ją osłabi.
Zbiór rabarbaru bez osłabiania rośliny
Łodygi rabarbaru zrywa się od kwietnia do końca czerwca, gdy mają około 20-30 cm i są jędrne. Jednorazowo nie obrywaj więcej niż połowy łodyg. Zrywaj je, pociągając i lekko obracając przy samej podstawie, zamiast ucinać nożem. Pod koniec czerwca zostaw liście, by karpa odbudowała zapasy.
Pierwsze lata po posadzeniu
Rok po posadzeniu nie zbieraj nic. W drugim sezonie zerwij kilka łodyg, a pełny zbiór zacznij od trzeciego sezonu. Dzięki temu roślina ma czas na rozbudowę systemu korzeniowego. Po podziale zasada jest ta sama: pierwszy sezon bez zbioru.
Jak zrywać łodygi i kończyć sezon?
Chwyć łodygę przy podstawie, pociągnij w bok i skręć. Taka metoda zostawia czystą ranę, a ucinanie pozostawia kikut, który gnije. Zachowaj tę kolejność:
- Wybieraj najgrubsze łodygi o długości 20-30 cm.
- Zostaw co najmniej połowę łodyg na roślinie.
- Od razu usuń liście, nie jedz ich i nie używaj do potraw.
- Zakończ zbiór pod koniec czerwca, nawet gdy łodygi nadal rosną.
- Zbiór w lipcu i później osłabia karpę i w następnym roku daje cieńsze łodygi.
Pielęgnacja rabarbaru w sezonie
Rabarbar wymaga niewiele: wiosną kompostu, w suszy wody, w czerwcu usunięcia pędów kwiatowych. Nawozy mineralne stosuj wyłącznie według etykiety producenta. Wystarczy kilka stałych czynności w ciągu roku.
Podlewanie i nawożenie
Wiosną na początku wzrostu rozsyp wokół karpy kompost lub dobrze przekompostowany obornik, bez przesady. Rabarbar ma duże liście i dużo paruje, więc w suszy podlewaj go regularnie i obficie, raczej rzadziej, ale dokładnie. Zasady nawożenia organicznego sprawdzisz też na stronie IUNG-PIB.
Usuwanie pędów kwiatowych i ściółkowanie
Pędy kwiatowe obrywaj, gdy tylko się pojawią, bo odbierają siłę łodygom. Ściółka z kompostu lub skoszonej trawy ogranicza chwasty i parowanie.
- Złam lub odetnij pęd kwiatowy u samej nasady.
- Rozłóż ściółkę warstwą kilku centymetrów, bez zasypywania pąków.
- Trawę dawaj w cienkiej warstwie, by nie zaczęła gnić.
- Uzupełniaj ściółkę po silnych deszczach.
Czy rabarbar trzeba okrywać na zimę?
Nie, rabarbar jest odporny na mrozy i w Polsce zwykle zimuje bez okrycia. Jesienią obetnij zżółknięte liście i przykryj karpę warstwą kompostu, co chroni pąki i dokarmia roślinę.
Wskazówka: oznacz miejsce karpy tyczką. Wczesną wiosną pąki rabarbaru są nisko i łatwo je zdeptać albo przeoczyć przy kopaniu.
Liście rabarbaru i szczawiany - bezpieczeństwo
Liście rabarbaru zawierają dużo kwasu szczawiowego i są trujące, dlatego nie wolno ich jeść ani dodawać do dżemów czy napojów. Jadalne są wyłącznie łodygi. Liście trzymaj z dala od dzieci i zwierząt, a w razie zjedzenia skontaktuj się z lekarzem, weterynarzem lub ośrodkiem toksykologicznym.
- Liście - niejadalne, usuwaj je od razu po zerwaniu łodyg.
- Łodygi - jadalne, ale zawierają szczawiany.
- Osoby z kamicą nerkową - powinny skonsultować ilość z lekarzem.
- Dzieci i zwierzęta - niedozwolony dostęp do liści.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej.
Czy liście rabarbaru można kompostować?
Tak, liście można kompostować, a także wyrzucić razem z odpadami ogrodowymi. Nie jedz ich i nie dawaj zwierzętom. Pokrój je na mniejsze kawałki i wymieszaj z innymi odpadami, wtedy rozkładają się szybciej.
Dlaczego rabarbaru nie zbiera się latem?
Po końcu czerwca łodygi są twardsze i mniej smaczne, a karpa potrzebuje liści do odbudowy zapasów na przyszły rok. Zbiór w lipcu i później osłabia roślinę, więc w kolejnym sezonie łodygi są cieńsze.
Najczęściej zadawane pytania
W jakich odległości sadzić rabarbar?
Zwykle 80-100 cm między roślinami, bo karpa mocno się rozrasta, a liście są bardzo duże. W gęstszym rozstawie łodygi są cieńsze i trudniej o zdrowe liście. Pąki wierzchołkowe umieść 2-3 cm pod powierzchnią.
Co zrobić, żeby rabarbar był gruby?
Zapewnij słońce lub półcień, głęboką, próchniczną glebę i regularne podlewanie. Wiosną dodaj kompost lub dobrze rozłożony obornik. Usuwaj pędy kwiatowe i dziel karpę co 5-6 lat, bo stare, gęste kępy dają cienkie łodygi. Nawozy mineralne tylko według etykiety.
Kiedy ścinamy rabarbar?
Łodygi zrywa się od kwietnia do końca czerwca, gdy mają około 20-30 cm. Zrywaj je, pociągając i obracając przy podstawie, a nie ucinaj nożem. Od trzeciego sezonu można zbierać regularnie, ale nigdy więcej niż połowę łodyg naraz.
Czego nie lubi rabarbar?
Nie lubi zalewanej, ciężkiej gleby, głębokiego cienia i długotrwałej suszy. Szkodzi mu też zbyt głębokie sadzenie oraz zbiór po końcu czerwca. Źle znosi również sąsiedztwo roślin, które konkurują z nim o wodę.
Kiedy rabarbar jest trujący?
Trujące są liście, przez cały sezon, bo zawierają dużo kwasu szczawiowego. Łodygi są jadalne, ale też zawierają szczawiany, a ich ilość latem rośnie, dlatego zbiór kończy się z końcem czerwca. Osoby z kamicą nerkową powinny zapytać lekarza o ilość.
Źródła i dalsza lektura
- Instytut Ogrodnictwa - PIB: ogólne zasady uprawy roślin warzywnych wieloletnich.
- IUNG-PIB w Puławach: zasady nawożenia organicznego gleb.
- Regulaminy ROD i materiały Polskiego Związku Działkowców dotyczące upraw na działce.
Halina Kubiak od ponad dwudziestu lat uprawia przydomowy ogród warzywny i sad. Pisze o uprawie roślin, kalendarzu prac, narzędziach i problemach, które pojawiają się co sezon: szkodnikach, chorobach, przymrozkach. Opisuje to, co sprawdziła u siebie, a terminy i dawki nawozów weryfikuje w zaleceniach producentów i instytutów ogrodniczych.

