Begonie to rośliny, które mogą całe lato zachwycać bujnym kwieciem, ale są dwa zupełnie różne typy begonii, którymi warto się kierować przy wybopze dla swojego ogrodu. Artykuł zawiera praktyczne informacje o odmianach begonii bulwiastych i stale kwitnących, warunkach uprawy oraz pielęgnacji – wszystko to, co potrzebny każdy właściciel ogrodu lub działki, by uniknąć błędów i wybrać najlepszą odmianę do swoich warunków.
Czym są begonie bulwiaste i stale kwitnące – różnice między odmianami
Begonie bulwiaste to rośliny, które produkują kwiaty duże i efektowne w okresie od czerwca do września, a następnie wchodzą w okres wypoczynku zimowego, podczas gdy begonie stale kwitnące kwitną nieprzerwanie od lipca aż do pierwszych przymrozków, bez potrzeby przechowywania bulw. Różnica między nimi jest fundamentalna zarówno dla uprawy, jak i dla planowania ogrodowego sezonu.
Begonie bulwiaste (Begonia x tuberhybrida) wytwarzają grube podziemne bulwy, które gromadzą energię podczas sezonu wegetacyjnego. Według Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach, okres kwitnienia begonii bulwiastych jest wyraźnie sezonowy – rośliny kwitną intensywnie przez trzy do czterech miesięcy, a następnie naturalne zeszlą w stan spoczynku. Odmiany bulwiaste osiągają wysokość 25-60 cm i produkują kwiaty średnicy nawet do 15 cm, co czyni je idealnymi do rabat i pokazowych grządek.
Begonie stale kwitnące (zwane też begoniami sterkniowymi lub drobnokwiatowymi) z kolei nie wytwarzają bulw. Są to rośliny, które kwitną ciągle, a ich kwiaty są drobniejsze, ale liczniejsze. Nie wymagają zimowego przechowywania – można je potraktować jako rośliny jednoroczne lub przezimować w domu.
Begonie bulwiaste – cechy, wymogi i okres kwitnienia
Begonie bulwiaste wyróżniają się kwiatami pełnymi lub półpełnymi, o rozmaitych kolorach – od białego i żółtego, przez róż i pomarańcz, aż do głębokich odcieni czerwieni. Charakterystyczną cechą begonii bulwiastych jest drobnokwiatowość łusek osłaniających bulwę – to naturalna ochrona przed chorobami podczas przechowywania zimowego.
Te begonie potrzebują temperatury od 15 do 25 stopni Celsjusza w okresie wzrostu i kwitnienia. Głównym wyzwaniem jest zapewnienie właściwej wilgotności – begonie bulwiaste wolą powietrze o wilgotności 60-70 procent, co w suchych warunkach działek działkowskich może stanowić problem. Wszystkie odmiany begonii bulwiastych wchodzą w naturalny okres spoczynku jesienią, kiedy to pędy żółkną, a energia wraca do bulwy.
Sezonowość kwitnienia begonii bulwiastych czyni je doskonałymi dla ogrodnów amatorów, którzy chcą otrzymać spektakularne efekty w kulminacyjnym momencie lata. Możliwość przechowywania i ponownego posadzenia tej samej bulwy w następnym sezonie stanowi znaczną oszczędność kosztów.
Najlepsze odmiany begonii bulwiastych do ogrodowego rabatu
Do rabat ogrodowych polecane są następujące odmiany begonii bulwiastych:
Illumination – kwiaty półpełne, żywe kolory pomarańczu i łososiowego, wysokość 30-40 cm, bardzo niezawodna i odporna na zmienne warunki pogodowe. Idealna do rabat, gdzie wymagana jest pewna efektowność.
Sensation – duże, pełne kwiaty w czystych kolorach białym, żółtym i czerwonym, wysokość 35-45 cm, wymagająca nieco więcej ciepła i regularnego podlewania, ale spektakularna w efekcie końcowym.
Nonstop – kompaktowa odmiana o wysokości 25-35 cm, liczne duże kwiaty, bardzo wiosenna i dostępna w bogatej palecie kolorów. Ta odmiana begonii bulwiastych dobrze znosi warunki półcienia lepiej niż większość konkurencji.
Fimbriata – wyjątkowa odmiana z falistokorawędziymi płatkami, pełne kwiaty średnicy 8-10 cm, wysokość 35-50 cm. Wymaga stabilnych warunków, ale efekt kwiatów jest spektakularny i bardzo niepospolitowny na tle typowych rabat.
Wszystkie te odmiany begonii wymagają dobrego drażowania przed posadzeniem i regularnego nawożenia przez cały sezon kwitnienia.
Begonie bulwiaste do donic i pojemników – które odmiany wybrać
Do uprawy w donicach i pojemnikach na balkonach oraz tarasach wybierać należy odmiany karłowate lub półkarłowate, takie jak Nonstop lub Picotee, które osiągają maksymalnie 25-30 cm wysokości. Te odmianami begonii sprawdzają się sprawnie w ograniczonej przestrzeni pojemnika, a ich kwitnienie jest równie obfite co w rabacie.
Minimalny rozmiar donice powinien wynosić 20 cm średnicy dla pojedynczych roślin begonii, a preferowana gleba to mieszanka torfowo-piaskowa o pH 5,5-6,5. Większe pojemniki – 30-40 cm – umożliwiają lepszą retencję wilgotności, co w warunkach naśonecznionych balkonów zmniejsza częstość podlewania.
Popularne odmiany do pojemników to także Clips Red, Clips Scarlet i Clips White – te begonie bulwiaste mają naturalny nawis, co czyni je doskonałymi do wysoko umieszczonych donic czy skrzynek balkonowych. Możliwe jest również systemy nawadniania do donic, które znacznie ułatwią pielęgnację w upale letniego sezonu.
Begonie stale kwitnące – charakterystyka i zalety dla ogrodu
Begonie stale kwitnące (drobnokwiatowe) to rośliny, które produkują drobne, ale liczne kwiaty przez cały sezon bez przerwy odpoczynkowej, co stanowi radykalną różnicę w porównaniu do begonii bulwiastych. Brak bulw oznacza, że rośliny nie wchodzą w naturalny stan spoczynku i mogą rosnąć nieprzerwanie od wiosny do przymrozków.
Zalety tych odmian begonii dla amatorów ogrodu to przede wszystkim niezawodność i łatwość uprawy. Begonie stale kwitnące wymagają mniej ciepła – tolerują temperatury poniżej 15 stopni Celsjusza lepiej niż swoje bulwiaste krewniaczki. Nie trzeba kopać i przechowywać bulw, co znacznie upraszcza pracę ogrodnika jesienią. Mniejsze rozmiary kwiatów (średnica 2-4 cm) są zrekompensowane ich obfitością – roślina pozostaje w pełnym kwitniu przez 120-150 dni.
Te begonie sprawdzają się doskonale w rabatach ciągłych, gdzie potrzebny jest stały efekt kolorystyczny przez całą sezon wegetacyjny.
Popularne odmiany begonii stale kwitnących – Colors, Olympia, Cocktail
Wśród najbardziej polecanych odmian begonii stale kwitnących znajdziemy:
Colors Scarlet – żywa czerwień, wysokość 35-45 cm, wytrwałe kwitnienie aż do listopada, doskonała do rabat i pojemników. Kompaktowa forma, gęste liście.
Olympia Red – intensywnie czerwona, karłowata forma (25-30 cm), kwitnie od lipca nieprzerwanie, bardzo odporna na choroby i warunki nieprzychylne.
Cocktail Rose – różowe do malinowego kwiaty, półkarłowata (30-35 cm), doskonała do mieszanych rabat i pojemników. Wymaga regularnego podlewania ale nie przesadnie anielskiego podejścia.
Senator – biało-różowy, zbiegowy, odmiany stale kwitnące o wysokości 40-50 cm, idealna do bardziej formalnych kompozycji ogrodowych.
Pizzazz – dwukolina z białym środkiem i pomarańczową koroną, średnia wysokość 35-40 cm, efektowna i popularna wśród ogrodnów amatorów. Ta odmiana begonii stale kwitnącej ma najwyższe warunki dla optymalnego efektu, ale pracowitość się opłaca.
Wszystkie te begonie stale kwitnące osiągają pełną wysokość w ciągu 6-8 tygodni od posadzenia i pozostają w pełnym kwitniu do pierwszych przymrozków.
Sadzenie begonii – kiedy i jak przygotować stanowisko
Begonie sadzi się po ostatnich przymrozkach, zwykle w drugiej połowie maja lub początku czerwca, kiedy temperatura gleby ustabilizuje się powyżej 12 stopni Celsjusza. W Polsce to zwykle okres od 15-20 maja na północy kraju, do 10 maja na południu.
Stanowisko dla begonii powinno być przygotowane z glebą torfowo-piaskową, pH 5,5-6,5, dobrze drenowaną. Begonie nienawidzą zastojów wody – gruntowa glina czy zbita ziemia przydomowa musi być ulepszona przez wmieszanie torfu, piasku i kompostu. Odstęp między roślinami wynosi 20-30 cm dla odmian begonii średniorosłych, a 15-20 cm dla Form karłowatych.
Możliwe jest wszczynanie siew begonii na rozsadę we własnym domu w marcu-kwietniu, aby uzyskać większe sadzonki przed posadzeniem na stałe. Kalendarzo ogrodniczy wyznacza marzec-kwiecień jako optymalny czas dla rozsad begonii.
Warunki uprawy – światło, woda i temperatura dla begonii
Begonie idealnie rosną w półcieniu z 2-4 godzinami słonecznego nasłonecznienia dziennie, choć odmiany stale kwitnące tolerują pełne słońce lepiej niż bulwiaste. Bezpośrednie słoneczne promienie w południe mogą spowodować przypalenie liści, zwłaszcza w suchych warunkach.
Temperatura optimalna wynosi 15-25 stopni Celsjusza. Poniżej 12 stopni begonie przestają rosnąć, a poniżej 5-6 stopni ponoszą uszkodzenia mrozowe (dotyczy odmian stale kwitnących). Begonie bulwiaste przechowywane zimą potrzebują temperatury 5-10 stopni Celsjusza i wilgotności poniżej 50 procent.
Wilgotność powietrza powinna wynosić 60-70 procent – w suchych warunkach działkowskich pomocne jest zalewanie podłoża wokół roślin lub mulczowanie. prawidłowe podlewanie begonii należy wykonywać regularnie, unikając zarówno przesuszenia, jak i zalewania. Gleba powinna być wilgotna (jak wyciśnięta gąbka), a nie mokra.
Gleba musi mieć pH 5,5-6,5 i być bogata w materię organiczną. Łatwy drenaż to klucz do zdrowia begonii – każdy pojemnik do sadzenia powinien mieć otwory drażniające.
Pielęgnacja i nawożenie begonii – jak przedłużyć kwitnienie
Regularne nawożenie co 2-3 tygodnie nawozem NPK 10-10-10 lub wyższą zawartością fosforu i potasu (10-20-20) przedłuża kwitnienie begonii aż do pierwszych przymrozków. Wyższa zawartość potasu wspomaga tworzenie kwiatów kosztem nadmiernego wzrostu liści.
podlewanie begonii powinno być wykonywane o poranku i wieczorem w suchych warunkach, trzymając glebę wilgotną, ale nie mokrą. Zalewanie begonii prowadzi do szarej pleśni i gnicia korzeni – to najczęstszy błąd amatorów.
Usuwanie już opadłych lub obumierających kwiatów wspomaga dalsze tworzenie nowych pąków – proces ten (deadheading) wykonuje się 1-2 razy w tygodniu. Przycinanie młodych pędów w początkach lipca wspomaga gęstość i rozgałęzianie roślin, co rezultuje w większej liczbie kwiatów w drugiej połowie lata.
Begonie bulwiaste można dodatkowo wspomóc biostymulantem zawierającym cytokininy w maju-czerwcu, aby zwiększyć tworzenie pęczków kwiatowych.
Choroby i szkodniki begonii – jak uniknąć grzyb i mączlik
Tak, begonie są podatne na szarą pleśń (Botrytis cinerea) przy nadmiernej wilgotności powietrza oraz na mączlika zwyczajnego (Planococcus citri) w warunkach suchości powietrza i wysokiej temperatury.
Profilaktyka jest skuteczniejsza niż leczenie. Zasady zapobiegania:
- Zapewnienie wentylacji – unikanie gęstych nacazhdenij begonii, które sprzyjają zaduszeniu i wilgoci
- Regularny monitoring liści pod spodem – tam mączliki i roztocze pajęczaki najczęściej się pojawiają
- Podlewanie od podstawy, nie na liście – wilgotne liście to zaproszenie dla grzybów
- Usuwanie dolnych liści, które naturalnie żółkną – to źródło infekcji
Jeśli mączlik czy mszyca (Myzus persicae) się pojawi, można użyć mydła potasowego (200 ml na 10 l wody) do spryskania, powtarzając co 5-7 dni. W Polsce dostępne są bezpieczne biologiczne preparaty zawierające Metarhizium anisopliae – sprawdzają się na roztoczach pajęczakach przy regularnym stosowaniu.
Szarą pleśń leczy się usuwaniem chorych części i zmniejszeniem wilgotności powietrza (wietrzenie) – fungicyd z baktriozyną może być stosowany profilaktycznie, zawsze wg instrukcji producenta i zaleceń WIOR.
Begonie na jesień i przechowywanie bulw zimą
Begonie bulwiaste przygotowuje się do zimy od września, zmniejszając podlewanie i całkowicie zawieszając nawożenie, aby rośliny naturalnie żółkły i wchodziły w stan spoczynku. W październiku, gdy pędy całkowicie obumrą (1-2 tygodnie po pierwszych przymrozkach), bulwy wykopu się ostrożnie.
Po wykopaniu bulwy umiera się, aby usunąć całą wilgoć, przechowuje się je przez 1-2 tygodnie w temperaturze pokojowej w suchym, ciemnym miejscu. Następnie przechowuje się w chłodnym (5-10 stopni Celsjusza), suchym pomieszczeniu – idealnie piwnica, chłodnia lub miejsce pod schodami. Wilgotność powinna być poniżej 50 procent, aby uniknąć pleśni i gnicia.
Begonie stale kwitnące można przezimować w domu w donicach, zmniejszając podlewanie i utrzymując temperaturę 10-15 stopni Celsjusza. Możliwe jest też ich traktowanie jako jednorocznych i wyrzucenie po sezonie – bardziej praktyczne dla większości amatorów.
Wiosną (marzec-kwiecień) bulwy wysiada się ponownie w świeżą, chudszą glebę i zaczyna powoli podlewać, aż pędy się pojawią. Ta cykliczność bulw begonii czynią je ekonomicznym rozwiązaniem do rabat dla każdego ogrodnika.
Redakcja zapytajogrodnika.pl to zespół autorów specjalizujących się w temacie: ogrodnictwo – portal poradnikowo-faq dla właścicieli ogrodów, działkow. Przygotowujemy konkretne, sprawdzone i aktualne treści, które realnie pomagają naszym czytelnikom.